Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.53 uyarınca devlet yükseköğretim kurumlarında görev yapan aylıklı öğretim elemanlarının bulundukları kademedeki ilerlemelerinin fiilin ağırlık derecesine göre bir ila üç yıl arasında durdurulmasıdır. Tesis edilen cezada ne kadar süre ile kademe ilerlemesinin durdurulduğuna karar verildiği yazmaktadır.
AKADEMİSYENE VERİLEBİLECEK DİSİPLİN CEZALARI NELERDİR?
Yükseköğretim kurumlarında görev yapmakta olan bir akademisyene verilebilecek disiplin cezaları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda sayılmış olup devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır. Hangi eylemlerin hangi disiplin cezasına karşılık geldiği hususu ve disiplin cezasının uygulanmasında uygulanacak usul ile uyulması gereken temel ilkeler yine aynı kanun ile detaylı olarak düzenlenmiş durumdadır.
YÜKSEKÖĞRETİM KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASI GEREKTİREN EYLEMLER NELERDİR?
Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektiren eylemler 2547 sayılı Kanun’da tek tek sayılmış olup karşılığında yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası uygulanacağı belirlenmiş olan eylemler şu şekildedir.
a) Hizmet içinde resmi bir belgeyi tahrif etmek, yok etmek, gizlemek veya sahte olarak düzenlemek, sahte belgeyi bilerek kullanmak, kullandırmak.
b) Görevi sebebiyle veya görevi sırasında doğrudan veya dolaylı olarak her ne ad altında olursa olsun menfaat sağlamak, iş sahiplerinden veya öğrencilerden borç para istemek veya almak.
c) Kamu hizmetlerinin yürütülmesini engellemek, boykot ve işgal eyleminde bulunmak.
d) Ders, seminer, konferans, laboratuvar, grafik çalışma ve sınav gibi öğretim çalışmalarının yapılmasına engel olmak; görevlileri, öğrencileri eğitim-öğretim alanı dışına çıkartmak; görev yapılmasına engel olmak; öğrencileri bu tür davranışlara teşvik etmek veya zorlamak ya da bu maksatla yapılacak hareketlere iştirak etmek.
e) Basın-yayın veya bilişim sistemlerini kullanarak amiri, iş arkadaşları, personeli, hizmetten yararlananlar veya öğrencileri hakkında gerçeğe aykırı açıklamada veya haksız isnatta bulunmak veya rızaları olmaksızın özel hayatlarıyla ilgili açıklama yapmak.
f) İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak suretiyle kişilere zarar vermek.
g) Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak, araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek.
h) Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, görevin gereklerine aykırı davranmak suretiyle kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak.
j) Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak.
k) Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek.
l) Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek.
m) İlgili kanunların tanıdığı istisnalar dışında ticaret yapmak, yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak.
n) Görevi gereği öğrendiği ve gizli kalması gereken bilgi ve belgeleri açıklamak.
o) Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya hizmetten yararlananlara hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek.
Bu eylemlerden birinin gerçekleştiğinin tespiti halinde akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası uygulanacak olup bu ceza ile karşı karşıya kalan akademisyenin de aşağıda detaylı olarak izah edeceğimiz üzere akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz ve akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına dava hakları bulunmaktadır.
YÜKSEKÖĞRETİM KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASINDA DİSİPLİN AMİRİ VE CEZA VERME YETKİSİ
Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında; Yükseköğretim Kurulu Başkanı üst kuruluşlar, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürlerinin; rektör, üniversitenin; bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü, bağımsız vakıf meslek yüksekokulunun; dekan, fakültenin; enstitü ve yüksekokul müdürleri, enstitü ve yüksekokulların; kadrosu bulunan uygulama araştırma merkezi ile bağımsız enstitü müdürleri, uygulama araştırma merkezi ile enstitünün; bu birimlerin genel sekreter veya sekreterleri de bağlı birim personelinin disiplin amirleridir. Soruşturma, disiplin amiri tarafından başlatılır.
Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında disiplin cezası verme yetkisi bakımından ise kanunda bu cezanın kişinin görevli olduğu birimdeki disiplin kurulu kararı ile verileceği düzenleme altına alınmıştır. Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası vermeye yetkili olan disiplin kurulu, disiplin cezası verme yetkisini devredemez.
Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında disiplin cezası vermeye yetkili kurul, soruşturmada eksiklik olduğunun tespiti halinde eksikliklerin giderilmesi amacıyla dosyayı iade edebilir, soruşturmacı tarafından önerilen disiplin cezasını aynen verebilir, hafifletebilir veya reddedebilir. Teklif edilen cezanın reddedilmesi halinde ilgili disiplin kurulu tarafından ret gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içerisinde yeni işlem tesis edilebilir.
Disiplin kurulları gerekli gördüğü takdirde ilgilinin özlük dosyasını ve her türlü evrakı incelemeye, ilgili yerlerden bilgi almaya, her türlü incelemeyi yaptırmaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidir.
YÜKSEKÖĞRETİM KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASINDA DİSİPLİN SORUŞTURMASI SÜRECİ
Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren bir fiilin işlendiğini öğrenen disiplin amiri yazılı olarak disiplin soruşturması başlatmaktadır. Üst disiplin amirinin soruşturma açtığı veya açtırdığı disiplin olayında alt disiplin amiri ayrıca soruşturma yapamaz veya yaptıramaz. Daha önce açılmış soruşturma varsa bunlar üst amirin açtığı veya açtırdığı soruşturma ile birleştirilmektedir.
Eğer ki akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil, bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin ise soruşturma başlatılmadan önce bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarınca inceleme yapılması zorunludur.
Disiplin amiri soruşturmayı kendisi yapabileceği gibi soruşturmayı yapmak üzere birim içerisinden soruşturmacı veya komisyon görevlendirebilir. Ancak zorunlu hallerde rektörlük aracılığıyla diğer birimlerden soruşturmacı talep edilebilir.
Soruşturmacının görev ve unvanı, soruşturulanın görev ve unvanının üstünde veya onunla aynı düzeyde olmalıdır. Fiilin ast ile üst tarafından birlikte işlenmesi hâlinde soruşturma usulü ve disiplin cezası verme yetkisi üste göre belirlenir.
Soruşturulanın yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesini gerektiren fiili işlediği ve disiplin soruşturmasının başlatıldığı tarihteki görev veya unvanının farklı olması hâlinde disiplin soruşturması, üst görev veya unvanı esas alınarak yürütülür. Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektiren fiil nedeniyle yürütülecek soruşturmada disiplin amirinin belirlenmesi ve uygulanacak diğer disiplin hükümleri, görev yapılan kurumun tabi olduğu mevzuata göre belirlenir.
Soruşturmacı, disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama, ifade alma, tanık dinleme, bilirkişiye başvurma, keşif yapma, inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini haizdir. Soruşturmacının, görevlendirme kapsamında talep ettiği bilgi ve belgeler gecikmeksizin kendisine verilmelidir. Soruşturmacı, görevlendirildiği konuda soruşturma yürütür; soruşturma sırasında disiplin soruşturmasına konu olabilecek başka fiillerin ortaya çıkması durumunda bunları gecikmeksizin disiplin amirine bildirir. Disiplin amirinin soruşturma emri olmaksızın soruşturma emrinde yer almayan başka bir disiplin eyleminden soruşturma yürütülmesi hukuka aykırı olacaktır.
Soruşturma işlemleri bir tutanakla tespit olunur ve soruşturmanın gizliliği esastır. Soruşturmanın görevlendirme yazısının tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde tamamlanması gerekmektedir. Soruşturma bu süre içinde tamamlanamaz ise soruşturmacı gerekçeli olarak ek süre talep edebilir, disiplin amiri gerekçeyi değerlendirerek ve zamanaşımı sürelerini dikkate alarak karar verecektir.
Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektirir fiili işleyenin emeklilik veya başka nedenlerle görevinin sona ermesi, hakkında soruşturma açılmasına ve soruşturmanın devamına engel olmaz. Bu durumda soruşturma sonunda verilen yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, özlük dosyasında saklanır. Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ilgilinin kamu görevine dönmesi ya da bir vakıf yükseköğretim kurumunda göreve başlaması halinde uygulanır.
Bir fiilden dolayı ilgili hakkında ceza soruşturması veya kovuşturması yapılıyor olması, yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektiren aynı fiilden dolayı disiplin soruşturması yapılmasına, ceza verilmesine ve bu cezanın yerine getirilmesine engel değildir. Gerektiğinde ceza kovuşturması bekletici mesele yapılabilir. Bu durumda disiplin soruşturmasına ilişkin zamanaşımı süreleri durur.
Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren bir fiilin diğer kanunlar uyarınca idari yaptırıma bağlanmış olması, aynı fiile bu Kanun kapsamında yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesine engel teşkil etmez.
YÜKSEKÖĞRETİM KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASINDA SAVUNMA HAKKI
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre soruşturulana, iddialar hakkında savunma imkânı tanınmadan yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilemez. Bilindiği üzere savunma hakkı Anayasal bir hak olup soruşturulan kişiye savunma hakkının tam ve etkin bir şekilde kullandırılmaması sonucunda akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz ve akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına dava süreçleri gündeme gelebilecektir.
Yerleşik yargı kararlarında da soruşturulana savunma hakkının tam bir şekilde kullandırılmasının zorunlu olduğu, soruşturmacı tarafından soruşturulanın ifadesine başvurulmasının dahi savunma hakkının gerektiği şekilde kullandırıldığı anlamına gelmeyeceği, kişilerin kendisine yöneltilen isnadın mahiyet ve sebebinden detaylı bir şekilde haberdar edilme hakkı olduğu ve savunma hakkının gerektiği şekilde kullandırılmamış olmasının tesis edilen ceza işlemini hukuka aykırı hale getireceği vurgulanmaktadır.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi’nin bir kararında;
“davacı hakkındaki disiplin soruşturmasını yürüten muhakkik tarafından, davacıya isnat edilen eylemlerle ilgili bazı sorular sorularak ifadesini vermesinin istenildiği, davacı tarafından ise söz konusu sorulara yazılı olarak cevap verildiği ve bu şekildeki ifadesinin alındığı, dolayısıyla bu şekildeki ifade almanın davacının savunma hakkının kullanılması kapsamında değerlendirilemeyeceği”
ifadelerine yer verilerek davacının alınan ifadesinin savunma olarak kabul edilemeyeceğine hükmedilmiştir.
Konya Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi’nin bir kararında;
“Bu durumda, savunma hakkının usulüne uygun ve etkin bir şekilde kullanılmasına imkan vermeden tamamlanan soruşturma neticesinde davacı hakkında tesis edilen dava konusu disiplin cezasında hukuka uyarlık bulunmamış, istinaf başvurusuna konu idare mahkemesi kararının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmamakla birlikte istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.”
denilmiştir.
İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi’nin bir kararında ise;
“muhakkik tarafından soruşturma yapılırken muhakkikin sorduğu sorulara karşılık cevap verilmek suretiyle davacının ifadesinin alındığı, bunun dışında, muhakkik tarafından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 53/A maddesi kapsamında davacının savunmasının alınmadığı ve bu hususun Mahkemelerinin 25.10.2019 tarihli ara kararına verilen cevabi nitelikteki bilgi ve belgelerle de teyit edildiği, muhakkikçe sorulan sorulara verilen cevapların davacının savunması değil bilgisine başvurulması niteliğinde olduğu,
söz konusu ifadenin, Anayasal ve yasal düzenlemeler uyarınca güvence altına alınan “savunma hakkı” kapsamında değerlendirilemeyeceği, 2547 sayılı Kanunun 53/A maddesinde, savunmaya davet yazısında; disiplin soruşturmasına konu fiilin neden ibaret olduğunun belirtileceği, soruşturmayı yapanın, savunmasını yapması için yedi günden az olmamak üzere soruşturulana süre vereceği, savunmasını belirtilen sürede yapmadığı takdirde savunmasından vazgeçmiş sayılacağının soruşturulana bildirileceğinin hükme bağlanarak, savunma hakkının belirli usul ve esaslara bağlandığı ve böylelikle güvence altına alındığı,
muhakkik tarafından, mevzuat kapsamında ve yasal düzenlemeler ile belirlenen usul ve esaslara uygun bir savunma istem yazısı ile davacının savunmasının alınması suretiyle soruşturmanın tamamlanması gerekirken, anılan hususlara uyulmaksızın savunma hakkının kısıtlanması suretiyle tamamlanan soruşturma sonucunda düzenlenen disiplin soruşturma raporuna dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline”
şeklinde hüküm kurulmuştur.
Gerek Anayasamızda gerekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde kişilerin kendisine yöneltilen isnadın mahiyet ve sebebinden detaylı bir şekilde haberdar edilme hakkı olduğu açıkça yazılıdır. Kişiye savunma hakkı verilmesinin yanında isnat edilen eylemlerin neler olduğunun, eylemin mevzuatın hangi maddesini ihlal ettiğinin ve bu eylemin karşılığında hangi yaptırımın uygulanabileceğinin de açıkça bildirilmesi gerekmektedir.
O halde açıktır ki; akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası tesis edilebilmesi için soruşturulana savunma hakkının tam ve etkili bir şekilde kullandırılmış olması zorunlu olup aksi halde akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz ve akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına dava süreçleri ile bu cezanın iptali yoluna gidilebilecektir.
YÜKSEKÖĞRETİM KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASINDA ZAMANAŞIMI
2547 sayılı Kanun uyarınca akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin soruşturması açılamaz.
Ayrıca akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesini gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl geçmiş ise ceza verilemez.
Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bir eserdeki bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılığa ilişkin ise; bilimsel eserin akademik atama ve terfilerde kullanılması ya da kısmen veya tamamen yeniden yayımlanması hâlinde zamanaşımı süreleri yeniden işlemeye başlar.
Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi hâlinde, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan disiplin ceza zamanaşımı süresi içerisinde, zamanaşımı süresinin dolması veya üç aydan daha az süre kalması hâlinde en geç üç ay içerisinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden disiplin cezası tesis edilebilir.
YÜKSEKÖĞRETİM KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASI SİCİLDEN NASIL SİLİNİR?
Bilindiği üzere akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası akademisyenlerin özlük dosyalarında saklanmaktadır.
Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının uygulanmasından itibaren on yıl sonra atamaya yetkili amire başvurularak verilmiş olan Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından silinmesi talep edilebilir. Atamaya yetkili amir, akademisyenin bu süre içerisindeki davranışlarının isteğini haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirirse talebi yerine getirir ve Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası sicilden silinmiş olur.
Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası itiraz ya da akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezası dava yolları kullanılması halinde itiraz ya da dava sonucu da cezanın kaldırılması mümkün olup bu durumlarda da doğal olarak Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası sicilden silinmiş olacaktır.
YÜKSEKÖĞRETİM KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASINDA ALT CEZA NEDİR?
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektirir bir eylemi işlediğine karar verilen akademisyene, geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmalarının olumlu olması veya ödül veya başarı belgesi alması göz önünde bulundurularak verilecek yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası yerine bir derece alt ceza uygulanabilir.
Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının bir alt cezası ise aylıktan kesme cezası olup yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının bir alt cezasını da asıl cezayı vermeye yetkili makam vermektedir.
AKADEMİSYEN KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASINA İTİRAZ
Hakkında yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası uygulanan akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz hakkını kullanabilmektedir. Yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı itiraz ilgilinin görevli olduğu üniversite disiplin kuruluna, yükseköğretim üst kuruluşlarında görev yapan personel için Yüksek Disiplin Kuruluna yapılabilir.
Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz süresi, cezanın tebliğ tarihinden itibaren yedi gündür. Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz edildikten sonra itiraz mercileri, itiraz tarihinden itibaren altmış gün içinde karar verir.
İtiraz mercileri, Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itirazı kabul ya da reddedebilir. İtirazın kabul edilmesi halinde yükseköğretim kademe ilerlemesinin durdurulması cezası tüm sonuçlarıyla ortadan kalkmakta, ancak ilgili disiplin kurulu tarafından kabul gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içerisinde yeni bir işlem tesis edilebilmektedir.
AKADEMSİYEN KADEME İLERLEMESİNİN DURDURULMASI CEZASINA DAVA
Yukarıda belirtmiş olduğumuz üzere akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz için tebliğden itibaren 7 gün süre bulunmakla birlikte itiraz edilmeksizin doğrudan akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına dava yoluna da gidilebilir. Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına dava açmak için cezanın tebliğinden itibaren 60 günlük süre bulunmaktadır. Ancak akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına dava yoluna gitmeden önce akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz yolu kullanılacak ise yapılan itiraz, dava açma süresini durduracaktır.
Akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına dava yoluna başvurulması akabinde disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan disiplin ceza zamanaşımı süresi içerisinde, zamanaşımı süresinin dolması veya dolmasına üç aydan daha az süre kalması hâlinde en geç üç ay içerisinde kararın gereklerine göre yeniden disiplin cezası tesis edilebilir.
Yükseköğretim Hukuku olarak hem akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz sürecinde hem de akademisyen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına dava sürecinde hukuki yardım için bizlerle iletişime geçebilirsiniz.
Disiplin süreci ile ilgili şu yazılarımız da ilginizi çekebilir:
➤ ÜNİVERSİTE ÖĞRETİM MESLEĞİNDEN ÇIKARMA CEZASI İTİRAZ VE DAVA
